اختصاصی خرد و فرهنگ/گفت و گو با «جواد مهدي پور میر» پدر خوشنویسی روی اجسام

گفت و گو با «جواد مهدي پور میر» پدر خوشنویسی روی اجسام

سنگ را به هنر آراستن بهتر از دُر سفتن است

مرجان داودی

در ساعتی همنشینی با استاد «جواد مهدی پور مير»، لحظه های نابی را در دنیای پر نقش و نگار خوشنویسی برای خود رقم زدیم.گفت وگوی ما با او را می خوانید.

دنیای هنرمندِ خوشنویس روایت ما محدود به کاغذِ سپید نشده است؛ چرا که کش و قوس های قلم را به خارج از مرزهای کاغذ کشانده و روح هنر را بر اجسام بی جان هم می دمد.قلم برایش آن قدر حرمت دارد که ابتدا دستانش را در آب تطهیر می دهد و سپس خوشنویسی می کند. لحظه ای که قلم در دستانش جان می گیرد؛ فارغ ز غوغای جهان نقشی هنرمندانه بر کاغذ بی خط می زند؛ درست زمانی که لحظه ها در صف انتظارند، قلم به لرزه می افتد و واژگان در فراز و فرود عالم معنا در برابر یگانگی خداوند یکتا سر خم می کنند.

بیشتر شکسته نستعلیق می نویسد و نستعلیق؛ آثارش طراوت دارد و پراز ذوق و سر زندگی است. او تنها خوشنویسی نمی کند، بلکه از آنجایی که هنر نقاشی را هم به خوبی می شناسد، خطاطی را مزین به نقش و نگارهای تذهیب کرده است.

مهدی پور درباره آشناییش با هنر خوشنویسی تعریف می کند:« در سال 1358 زیر نظر استاد نصرالهی مشغول فراگیری هنر نقاشی بودم که متوجه شدم دوست و همکارم در همانجا خوشنویسی تدریس می کند. جرقه علاقه من به هنر خوشنویسی از همانجا آغاز شد تا سال 1371، که از انجمن خوشنویسان ایران فارغ التحصیل شدم».

او که خالق بزرگترین اثرِ قلم خوشنویسی شده در ایران و جهان( هم اکنون در موزه ملی قرآن کریم کشور نگهداری می شود) است، علاوه بر کاغذ روی اجسام سختی چون کوزه و سفال و صدف و سنگ و قلم و … هم به زیبایی می نویسد و نقش های زیبا مي آفريند.

استاد به سنگ های سرد و سختی که در طبیعت رها شده و بیشتر ما بی اعتنا از کنارشان می گذریم، از دریچه ای دیگر می نگرد، چرا که بدون آنکه صیقل یابند، زمانی که روی آنها را خطِ زیبایی مزین به نقش و نگارهای رنگی فرا می گیرد، زیر دست او تبدیل به دُری گرانبها می شوند.

این هنرمند خوشنویس ملقب به «پدر خوشنویسی روی اجسام» است. او می گوید: «کارهای چاپی روی کوزه فراوان است اما زیبایی کار دست هنرمند را ندارد. خوشنویسی یعنی زیبا نویسی و این با خط فرق می کند».

خط نستعلیق خط مادر است

در ایران معروف ترین و رایج ترین شیوه های خوشنویسی نستعلیق، شکسته نستعلیق، ثلث و نسخ است که خطاطی در این سبک ها اصالت دارد و به نوعی جزیی از فرهنگ ما به حساب می آید. حال اینکه چرا جمعی از خوشنویسان شکسته نستعلیق می نویسند را استاد این گونه پاسخ می دهد:« شکسته نستعلیق به خاطر رقص و حالات و فضای کاری که دارد نظر ببیننده را بیشتر جلب می کند. در واقع گرایش بیشتر خوشنویسان خط نستعلیق است چرا که شکسته نستعلیق نویس،ثلث نویس و نسخ نویس هم باید نستعلیق را بدانند و بعدها در دوره های بالاتر رشته اصلی خودشان را انتخاب می کنند، در واقع خط نستعلیق به نوعی خط مادر است».

نگارش رباعیات خیام به شیوه چلیپا

به تازگی كتاب رباعیات خیام نیشابوری به خط اين هنرمند ارزشمند در قطع جیبی منتشر و رونمايي شده است. او درباره اینکه چرا اشعار خیام را برای خوشنويسي انتخاب کرده است می گوید:« حدودا کمتر از یک سال خوشنویسی این کتاب زمان برد و نمی شود از شاعران بزرگ این سرزمین به راحتی عبورکرد چون چلیپا نویسی مورد نظرم بود ، رباعيات خيام را مشق کردم . این کتاب شامل ۱۷۸صفحه چلیپاي نستعلیق است که درسال ۱۳۸۶ تحریر شد و امسال به چاپ رسید و حدود یک ماهی از رونمایی کتاب می گذرد».

زمانی معیار استخدام خطِ زیبا بود!

در گذشته ای نه چندان دور زمانی که هنوز پای تکنولوژی به شکل امروزی به ادارات و سازمان ها باز نشده بود ملاک استخدام در مراکز دولتی خطِ زیبا بود. مهدي پور که سال ها معلم خوشنويسي دانش آموزان بسياري در مقاطع مختلف تخصيلي بوده، درباره ضرورت توجه به خوشنويسي در مدارس مي گويد:

«در گذشته کتاب ها به خط استاد سلحشور و به شیوه نستعلیق بود. دانش آموزان هم موقع نوشتن به آن خط نگاه می کردند و به شکل صحیح و زیبایی کلمات در ذهنشان نقش می بست؛ اما از وقتی که کتاب ها به شیوه نثر تحریری تایپ شده خط ها در هم و برهم و مخدوش است. البته چند سالی هست که خط تحریری برای دانش آموزان گذاشته اند که بی تاثیر نیست و در کتاب های درسی فارسی دوباره می بینیم که شعرها با خط نستعلیق نوشته شده است».

                                                                                           گالري جواد مهدي پور میر

زیبا نوشتن و خوب دانستن، رفتار انسان را تغییر می دهد

مهدی پور که نمایشگاه های انفرادی و دسته جمعی بسیاری را برگزار کرده است، با تاكيد بر اينكه بهتر است خانواده ها فرزندانشان را به زیبا نویسی تشویق کنند چرا که زیبا نوشتن و خوب دانستن رفتار انسان را تغییر می دهد، معتقد است که خانواده ها خوشنويسي را جزو آموزش های واجب به حساب نمی آورند .

او كه در محله تهرانسر تهران زندگي مي كند، می گوید:« استقبال مردم برای فراگیری هنر خوشنویسی نسبت به جمعیت محله ای که در آن زندگی می کنم کم است . در همین محله نسبت به جمعیتی که در آن زندگی می کند حتی یک کتابفروشی تخصصی هم نداریم!».

این استاد خوشنویس نمایشگاه های مختلفی را به صورت انفرادی و جمعی برگزار کرده است که برخي از آن ها به شرح زیر است:

برگزاري چندين نمايشگاه انفرادي در بابل

برگزاري نمايشگاه انفرادي نگارخانه لاله تهران

برگزاري نمايشگاه انفرادي نگارخانه دانشجو( شفق تهران)

برگزاري نمايشگاه انفرادي نگارخانه سرو تهران

برگزاري انفرادي گالري خوشنويسي مير تهران

شركت در نمايشگاه بين المللي خوشنويسي قزوين( دو دوره)

شركت در نمايشگاه دسته جمعي در استان مازندران

شركت در نمايشگاه دسته جمعي برج ميلاد تهران

شركت در نمايشگاه دسته جمعي ساختمان انجمن خوشنويسان ( دزاشيب تهران)

شركت در نمايشگاه دسته جمعي موزه امام علي (ع)

شركت در جشنواره «طريق جاويد» در دانشگاه علوم پزشكي تهران( دو دوره) و كسب ديپلم افتخار

شركت در نمايشگاه دسته جمعي فرهنگسراي گلستان تهران

شركت در نمايشگاه دسته جمعي فرهنگسراي بهمن( سه دوره متوالي)