به گزارش خرد و فرهنگ، شاید یکی از بارزترین آثار آسیب جنگ را بتوان در تخریب و نابودی میراث فرهنگی آن کشور مشاهده کرد؛ صدمه های جبران ناپذیری که یا با اصابت مستقیم بمب و موشک و یا موج انفجار تخریب های دیگر به وجود می آیند تا بخشی از هویت آن سرزمین را نابود کنند.سرزمین ما هم از این قائده مستثنی نبوده و نیست؛ در روزهایی که بمب و موشک چون مور و ملخ بر سرمان فرو می ریخت آثار نیاکانمان آسیب دیدند؛ تخریب یا نابود شدند!در پی حمله آمریکا و اسرائیل به میهنمان در همان روزهای نخست گنجینه های ملی ما مورد اصابت قرار گرفت و در کسری از ثانیه خاطراتمان شکست؛ ترک برداشت و در تلی از خاک مدفون و یا خاکستر شدند و سوختند. رفته رفته و با گسترش حمله دشمن دامنه تخریب و نابودی بناها هم بیشتر شد تا جایی که مردم در اطراف بناهای تاریخی همچون “چهلستون” دست در دست هم حلقه زدند و با تشکیل سپر انسانی یادگاری های نیاکانمان را از گزند دشمن دور نگاه داشتند و نشان دادند تمدن در این کشور ریشه ای عمیق دارد! به هر حال آثار تاریخی ۲۰ استان در ایران آسیب دیدند تا جایی که میزان خسارت وارد آمده به آثار باستانی میهنمان بیش از ۷ همت برآورد شده است.
تهران
تهران
تهران، در صدر تخریب بیشترین بناهای تاریخی قرار دارد و حدود ۷۷ اثر تاریخی عهد قاجار و پهلوی و معاصر آسیب دیده اند.کاخ گلستان،کاخ سعد آباد، موزه مقدم،کارخانه چیتسازی ری، موزه شهدا، مسجد جامع نارمک اثر استاد حسین لرزاده،بنای واجد ارزش معماری معاصر اثر فرامرز شریفی در خیابان بزرگمهر،مسجد دانشگاه صنعتی شریف اثر واجد ارزش از مهدی حجت، بازارچه سید اسماعیل مولوی و همچنین سینما “شکوفه” یکی از قدیمیترین سینماهای پایتخت در “میدان شهدا” مورد اصابت قرار گرفت که بخشهایی از آن با تخریب اساسی مواجه شده است و بناهای دیگری مانند مجموعه سلطنت آباد در پاسداران، عمارت کلاه فرنگی عشرت آباد در میدان سپاه، عمارت کلاه فرنگی زندان قصر در خیابان دکتر شریعتی، بقعه سرقبر آقا در میدان شوش، ساختمان رادیو تهران، مسجد ارگ تهران، مدرسه حکیم باشی در محدوده ارگ تاریخی، موزه هنرهای ملی، عمارت مسعودیه در محدوده حریم میدان بهارستان، خانه مستوفیالممالک در محدوده حریم سنگلج، موزه آبگینه و… تخریب شدند.هرچند خوشبختانه همزمان با اعلام آتش بس مرمت کاخ سبز مجموعه سعدآباد آغاز شده است.
اصفهان
اصفهان، مهد هنر ایران پس از تهران بیشترین میزان آسیبدیدگی را با ٢٣ اثر داشته است.در این آثار به یادگار مانده از عهد صفوی مصالح سنتی مانند آجر، گچ و چوب به کار رفته که نسبت به مصالح صنعتی ماهیتی متفاوت داشته و در برابر آسیب به نوعی دیگر تغییر شکل می دهند و نشانه های آسیب در این آثار همزمان با حادثه آشکار نمیشود، بلکه با گذر زمان نمایان خواهد شد.امیر کرم زاده،مدیرکل میراثفرهنگی استان اصفهان در این باره توضیح داده که ارزیابیهای علمی باید در چند مرحله و با فاصله زمانی انجام شود تا بتوان میزان دقیق تغییرات در سطح و زیرسطح سازه را تعیین کرد. اگرچه در ظاهر همه چیز همچنان پایدار به نظر میرسد، اما در درون بنا، فشارها و کششهای نامتوازن در حال افزایش است و ممکن است بدون هشدار ظاهری به تخریب ناگهانی بینجامد!در اصفهان مسجد مریم بیگم، کاخ موزه چهلستون، موزه هنرهای تزیینی (عمارت رکیب خانه)، مسجد جامع عباسی، مجموعه بناهای میدان نقش جهان (مسجد شیخ لطفالله، کاخ عالی قاپو، سردر قیصریه)، تالار اشرف، جبه خانه، تالار تیموری، مجموعه توحیدخانه (دانشگاه هنر)، خانه امین، کاخ هشت بهشت، خانه مشکی، تکیه مادر شاهزاده، حمام جارچی باشی و… آسیب دیدند.مهدی جمالی نژاد، استاندار اصفهان هم گفته متأسفانه علیرغم تمهیداتی که استان اصفهان دید و حتی نصب سپر آبی آثار تاریخی مورد هجوم دشمن قرار گرفت! کاری که حتی صدام هم در دوران دفاع مقدس نکرد!” استاندار اصفهان تخریب آثار ملی را اعلام جنگ با تمدن ایران می داند و توضیح می دهد:” در واقع میشود گفت این یک اعلام جنگ است با یک تمدن! اصفهانی که در مسیر راه ابریشم و برای ۳ دوره پایتخت کشورمان بوده؛ متأسفانه این طور مورد هجوم قرار می گیرد. متوجه می شویم که دشمنی که به هر حال خودش فرهنگ ندارد به هیچ عنوان توجه به مصادیق فرهنگ هم ندارد وکشوری که خودش تاریخ ندارد به مظاهر تاریخ هم عنایتی ندارد و کشوری که به هیچ عنوان هویتی ندارد برای هویت ارزشی قائل نیست!”
خوزستان
در خوزستان هم ١٣ اثر تاریخی از جمله تپههای اللهاکبر در محدوده تپههای باستانی، ساختمان گلف اهواز، پادگان حمیدیه، یادمان شهید تندگویان، ساختمان ستاد فرماندهی لشکر ۹۲ زرهی، محوطه یادمان شلمچه، حمام تاریخی کرناسیون دزفول (موزه مردمشناسی)، موزه راهآهن (اندیمشک)، موزه بیمارستان صحرایی شهید مخبری ارتش (شوش) و… در حمله های نظامی دشمن دچار آسیب شدند.
در خوزستان هم ١٣ اثر تاریخی از جمله تپههای اللهاکبر در محدوده تپههای باستانی، ساختمان گلف اهواز، پادگان حمیدیه، یادمان شهید تندگویان، ساختمان ستاد فرماندهی لشکر ۹۲ زرهی، محوطه یادمان شلمچه، حمام تاریخی کرناسیون دزفول (موزه مردمشناسی)، موزه راهآهن (اندیمشک)، موزه بیمارستان صحرایی شهید مخبری ارتش (شوش) و… در حمله های نظامی دشمن دچار آسیب شدند.
کردستان… ١٣ اثر تاریخی بر اثر حمله های دشمن در استان کردستان هم آسیب دیده است. خانه حبیبی، عمارت سالار سعید (موزه باستانشناسی)، عمارت آصف وزیری (خانه کرد ـ موزه مردمشناسی)، عمارت خسروآباد، منزل آیتالله مجتهدی، مسجد و امامزاده پیرعمر، مسجد جامع، عمارت ملکالتجار، منزل صحرایی، منزل امینالاسلام، منزل نصرت نوری، منزل متوسل، حمام دو خزینه از جمله آثار باستانی در کردستان هستند که مورد هجوم دشمن قرار گرفته اند.
کرمانشاه…آثار باستانی کرمانشاه هم در جنگ ایمن نماندند و گنجینه های ملی تخریب شدند. مسجد ابوتراب، تکیه بیگلربیگی (موزه خط و کتابت و موزه پارینه سنگی)، دبیرستان کزازی (موزه آموزش و پرورش) و خانه سوری از جمله بناهایی است که دچار آسیبدیدگی شدهاند.
لرستان… مجموعه فلکالافلاک و موزه مردمشناسی و باستانشناسی آن، مسجد توسلی، خانه آخوند ابو (موزه زبان و فرهنگ لرستان)، قلعه مظفری هم در اثر موج های شدید انفجارها آسیب دیدهاند.
و نقاط دیگری از سرزمینمان
گویی هیچ نقطه ای از این سرزمین در جنگ ایمن نبوده و در هر شهر و روستایی آثار جنگ مشاهده می شود؛ و اینکه تلخی قصه زمانی کاممان را تلخ تر می کند و قلبمان را به درد می آورد که علاوه بر شهادت مظلومانه هموطنانمان آثار ملی که بخشی از هویت ما از گذشته های دور است این گونه جلوی چشمانمان نابود شدند هر چند تمدن ما انقدر ریشه دارد که با این باد و طوفان ها ریشه کن نخواهد شد!در گوشه و کنار این سرزمین کانون فرهنگی فاطمه الزهرا (س) (بلدیه قدیم) در فارس، آرامگاه باباطاهر در همدان، قلعه صمصام، کاخ سلیمانیه – موزه در البرز، حسینیه اعظم – بخش اداری در زنجان و کاخ میانپشته بندر انزلی (موزه نیروی دریایی) در گیلان، در استان بوشهر، عمارت سبز آباد (موزه منطقهای) و خانه وایت هاوس، و در استان قم مسجد جامع و مدرسه جهانگیرخان، کاخ صفی آباد در استان مازندران، موزه سنجش در آذربایجان شرقی، موزه باستانشناسی دره شهر در ایلام، محوطه کوه خواجه در سیستان و بلوچستان، موزه مردمشناسی مهاباد در آذربایجان غربی نیز در حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی هم آسیب دیدهاند.
جواد قارایی روایت می کند
در این بین “جواد قارایی” مستندساز هم گفته می خواهد از تخریب آثار تاریخی فیلم مستند بسازد.این جنگ شاید روایتگر نداشت و جای خالی “مرتضی آوینی” احساس می شد اما روایتگران دیگر با فضاسازی های متفاوت قرار است راوی باشند.راوی این حجم از تخریب و جنگی ناجوانمردانه!هرچند هیچ جنگی پایه و اساسش بر جوانمردی نیست که اگر بود جهان بر پایه صلح و عدالت می چرخید!“جواد قارایی” درباره جنگ اخیر گفته است: “جنایات دشمن در اماکن تاریخی حتما سوژه مستندهای من خواهد بود. در برنامه ایرانگرد هم به ارزش تاریخی بناهای آسیب دیده در جنگ خواهم پرداخت تا بیش از پیش نسبت به سرزمین خود احساس غرور کنیم و همه ما با هر عقیدهای پای ایران بایستیم.”
کرمانشاه…آثار باستانی کرمانشاه هم در جنگ ایمن نماندند و گنجینه های ملی تخریب شدند. مسجد ابوتراب، تکیه بیگلربیگی (موزه خط و کتابت و موزه پارینه سنگی)، دبیرستان کزازی (موزه آموزش و پرورش) و خانه سوری از جمله بناهایی است که دچار آسیبدیدگی شدهاند.
لرستان… مجموعه فلکالافلاک و موزه مردمشناسی و باستانشناسی آن، مسجد توسلی، خانه آخوند ابو (موزه زبان و فرهنگ لرستان)، قلعه مظفری هم در اثر موج های شدید انفجارها آسیب دیدهاند.
و نقاط دیگری از سرزمینمان
گویی هیچ نقطه ای از این سرزمین در جنگ ایمن نبوده و در هر شهر و روستایی آثار جنگ مشاهده می شود؛ و اینکه تلخی قصه زمانی کاممان را تلخ تر می کند و قلبمان را به درد می آورد که علاوه بر شهادت مظلومانه هموطنانمان آثار ملی که بخشی از هویت ما از گذشته های دور است این گونه جلوی چشمانمان نابود شدند هر چند تمدن ما انقدر ریشه دارد که با این باد و طوفان ها ریشه کن نخواهد شد!در گوشه و کنار این سرزمین کانون فرهنگی فاطمه الزهرا (س) (بلدیه قدیم) در فارس، آرامگاه باباطاهر در همدان، قلعه صمصام، کاخ سلیمانیه – موزه در البرز، حسینیه اعظم – بخش اداری در زنجان و کاخ میانپشته بندر انزلی (موزه نیروی دریایی) در گیلان، در استان بوشهر، عمارت سبز آباد (موزه منطقهای) و خانه وایت هاوس، و در استان قم مسجد جامع و مدرسه جهانگیرخان، کاخ صفی آباد در استان مازندران، موزه سنجش در آذربایجان شرقی، موزه باستانشناسی دره شهر در ایلام، محوطه کوه خواجه در سیستان و بلوچستان، موزه مردمشناسی مهاباد در آذربایجان غربی نیز در حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی هم آسیب دیدهاند.
جواد قارایی روایت می کند
در این بین “جواد قارایی” مستندساز هم گفته می خواهد از تخریب آثار تاریخی فیلم مستند بسازد.این جنگ شاید روایتگر نداشت و جای خالی “مرتضی آوینی” احساس می شد اما روایتگران دیگر با فضاسازی های متفاوت قرار است راوی باشند.راوی این حجم از تخریب و جنگی ناجوانمردانه!هرچند هیچ جنگی پایه و اساسش بر جوانمردی نیست که اگر بود جهان بر پایه صلح و عدالت می چرخید!“جواد قارایی” درباره جنگ اخیر گفته است: “جنایات دشمن در اماکن تاریخی حتما سوژه مستندهای من خواهد بود. در برنامه ایرانگرد هم به ارزش تاریخی بناهای آسیب دیده در جنگ خواهم پرداخت تا بیش از پیش نسبت به سرزمین خود احساس غرور کنیم و همه ما با هر عقیدهای پای ایران بایستیم.”
آخرین نظرات: