کم کم داریم به روزهای پایانی سال نزدیک می شویم. یک سال دیگر هم گذشت، سالی که مملو از اخبار تلخ در سراسر جهان بود.
از جنگ و قتل عام مردم بیگناه گرفته تا زلزله و گرانی و فقر و بیکاری و مشکل ازدواج و…اما در همین روزهای باقی مانده سال اتفاقی نادر افتاد.
ماجرای جالبی که لااقل حالمان را آخر سالی خوب و امید را در دل هایمان زنده کرد؛ مشاهده پرنده ای به نام “همای سعادت” بود که جایگاه ویژه ای از دیر باز تاکنون در فرهنگ و ادبیات ما دارد.
و همانطور که از نامش پیداست و بر اساس باورهای کهن این رخداد چیزی جز سعادت و خوشبختی را به همراه ندارد.دوستی می گفت برف و باران و خیر و برکت این روزهای سرزمینمان از خوش یمنی همین همای سعادت است.
“هما” پرنده ای شکاری است و شباهت زیادی به یک شاهین عظیم الجثه دارد. این پرنده به نوعی جزو هویت ما محسوب می شود چرا که در سرستون های تخت جمشید هم به نوعی عظمت و شکوه این پرنده خودنمایی می کند.
توصیف هما از زبان سعدی تا صادق هدایت
سعدی شاعر پر آوازه ایرانی در توصیف این پرنده میگوید: “همای از همه مرغان از آن شرف دارد که استخوان خورد و جانور نیازارد.”
همچنین صادق هدایت نویسنده معروف ایرانی هم در نقل قولی دیگر آورده است: “جمعی گفتهاند که آن کرکس است که مردار خورد و از آن جنس بسیار است، به همای بر سعادت معروف است. چنانچه گویند سایه آن بر هر کس افتد، پادشاهی و دولت یابد و لغت همایون هم کنایه از این معنی است. اینکه عوام در موقع تشکر میگویند خدا سایه شما را از سر ما کم نکند، اشاره به همین مسئله دارد.”
دکتر محمد معین مؤلف کتاب فرهنگ معین هم درباره این پرنده این گونه می گوید : “هما پرندهای است از راسته شکاربانان روز، با جثهای قوی که جز استخوان نخورد و استخوانهای بزرگ را از بلندی بر صخره ای فکند، تا پس از قطعه قطعه شدن آنرا بخورد. همای را عوام فرخنده گیرند و گرامی شمرند.”
هما وفادار به همسرش می ماند
“هما” در زمستان جفت گیری می کند و تک همسر است؛ به طوری که وفادارانه تا آخر عمر با همان پرنده ماده زندگی می کند.
این پرنده قدرت آن را دارد که تا ارتفاع ۴ هزار و ۵۰۰ متری اوج بگیرد و معمولا ۸۰ تا ۹۰ درصد غذایش استخوان است که با توجه به اسید معده زیادی که دارد؛ می تواند به راحتی آنرا هضم کند.
“هما” پرندگان کوچک، مارمولک ها و لاک پشت ها را هم شکار می کند و لاشه حیوانات را از ارتفاع حدودا ۷۰ تا ۸۰ متری به پایین پرتاب می کند تا استخوان هایش تکه تکه شود و سپس در استخوان ها برای تامین غذایش استفاده می کند. این پرنده بیشتر در کوهستانهای مرتفع و دورافتاده زندگی میکند و آشیانه اش در غارهای مشرف به پرتگاههاست.
پرنده ای که خودش را ترسناک جلوه می دهد
راه رفتنش پر صلابت است. شجاع و پر قدرت؛ اما برایش کافی نیست چون بیشتر دوست دارد خودش را ترسناک جلوه دهد، کار جالبی می کند! هما با چنگال هایش خاک حاوی اکسید آهن را بر میدارد و مدت زمان زیادی (حدود یک ساعت) آن را روی پر و بالش میمالد تا مطمئن شود کـه بـه رنگ نارنجی آتشین تبدیل شده است.
این پرنده که با نام «کرکس ریش دار» هم شناخته می شود، به شکلی کاملا مخفیانه و دور از چشم دیگر جانوران حمام گِل می کند و با مالیدن خاک بـه پر و بال خود، هم حشرات ذره بینی لا به لای پرهایش را از بین می برد و هم از پرهای آسیب دیدهاش بیشتر حفاظت می کند.
پرنده ای که پادشاه را انتخاب می کرد
نام این پرنده در ادبیات داستانی کهن ایران هم آمده و داستان های جالبی از این پرنده روایت شده است.
نقل است کـه هرگاه پادشاهی از دنیا می رفته در حالیکه وارث و جانشینی نداشته، درباریان برای انتخاب جانشین پادشاه مردم را در میدانی دور هم جمع کردند و سپس همایی را میان مردم رها میکردند؛ هنگامی که هما بر روی سر یا شانه هر فردی می نشست، آن شخص سلطان آن سرزمین میشد.
در اساطیر ایران زمین آمده است که روزی همای سعادت بر شانههای شبان مفلوکی نشست و پادشاهی نصیبش شد!
آخرین نظرات: