فربدون شهبازیان؛ موسیقیدانی بی بدیل، نو آور و چیره دست

تصویر تحریریه خرد و فرهنگ

تحریریه خرد و فرهنگ

فریدون شهبازیان فرزند حسین شهبازیان ۲۱ خرداد ۱۳۲۱ در تهران متولد شد. او در هنرستان عالی موسیقی به تحصیل موسیقی و فراگیری ساز ویولون پرداخت. نخستین معلم ویولون او عطاالله خادم میثاق بود که پس از چندی او را به معلم روسی خود سرژ خوتسیف معرفی کرد. او تا پایان دوره ابتدایی نزد خوتسیف آموزش دید. پس از آن، فراگیری ویولون را تا اخذ دیپلم نوازندگی این ساز، در کلاس‌های شبانه «لوئیجی پاساناری» که در آن زمان کنسرت‌ مایستر ارکستر سمفونیک تهران بود ادامه داد. او در ۱۷ سالگی به عضویت ارکستر سمفونیک تهران به رهبری حشمت سنجری درآمد پس از آن همکاری خود را با ارکستر گل‌های رادیو آغاز کرد.

در آن هنگام ارکستر گل‌ها به رهبری روح‌الله خالقی و پس از او جواد معروفی فعالیت می‌کرد. در سال ۱۳۴۵رهبر گروه کر و ارکستر سمفونیک رادیو شد. شهبازیان فارغ‌التحصیل دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است. او در دهه ۶۰ آهنگسازی برای فیلم را نیز آغاز کرد و به همراه علی معلم دامغانی شورای موسیقی را در صدا وسیما تشکیل دادند که وظیفه نظارت و حمایت از موسیقی پاپ را به عهده داشت.

او در ۱۷ سالگی به عضویت ارکستر سمفونیک تهران درآمد. با تبحری که در نواختن ویولن از خود نشان داد، به معتبرترین و پرمخاطب‌ترین برنامه موسیقایی آن سالیان که «ارکستر گل‌ها»ی رادیو بود دعوت شد و زیرنظر دو شاهکار بزرگ قرن اخیر کشور یعنی روح‌الله خالقی و جواد معروفیبه فعالیت پرداخت. آن‌قدر لیاقت نشان داد که ۶ سال بعد به‌عنوان رهبر گروه کر و ارکستر سمفونیک رادیو انتخاب شد.

یکی از مهم ترین ساخته های شهبازیان « جام تهی» است که خود یک ساختار شکنی بهنگام و ارزشمند در عرصه موسیقی و البته آواز ایرانی بود. تلفیقی مناسب و یک نو آوری بینظیر که برای نخستین بار در عرصه موسیقی ایرانی اتفاق افتاد.

بی گمان «جام تهی» با خوانندگی یگانه آواز ایرانزمین شادروان  محمد رضا شجریان، یکی از ماندگارترین  و متمایز ترین یادگارهای موسیقی ایرانی و شاید بتوان گفت بهترین همکاری شهبازیان و شجریان است. این اثر جاودانه به راستی یک حرکت پیشرو در تلفیق شعر نو ایرانی با موسیقی اصیل ایرانی بود که به صورت ارکسترال روی سروده مرحوم فریدون مشیری ساخته شد و بین علاقمندان موسیقی ایرانی به آلبوم« پر کن پیاله را» که در حقیقت سرآغاز این اثر است و در درآمد ماهور اجرا می شود، شهرت دارد.
این فعالیت‌ها سبب شد تا شهبازیان جوان تا پیش از ۳۰ سالگی، علاوه بر حضور در ارکستر سمفونیک، آهنگسازی و تنظیم قطعات و تصانیف ایرانی و پاپ و البته ساخت موسیقی فیلم را در کارنامه داشته باشد. وجوهی که تا پیش از او، در کار کمتر موزیسینی تا به این اندازه دیده شده بود.
شهبازیان، هنرمند باهوشی بود. همین بهره هوشی بالا سبب شد تا وی با وجود تمام افتخاراتی که برای موسیقی سنتی ایرانی کسب کرد، از موسیقی پاپ روز جدا نباشد. اهمیت موسیقی بی‌کلام سینمایی را نیز درک کرد و ورودی قدرتمندانه به این عرصه داشت. پس از انقلاب که متوجه محدودیت‌هایی برای موسیقی شد، سر خود را بیشتر با موسیقی فیلم گرم کرد و توانست چندین شاهکار را در دهه ۶۰ و ۷۰ از خود به یادگار بگذارد.

 

از نیمه دوم دهه ۷۰ که گشایش‌هایی برای موسیقی رقم خورد، فریدون شهبازیان در صف مقدم تولیدات نسل جوانی قرار داشت که از دنیای دیگری آمده بودند. آنها قداست خاستگاه غربی موسیقی را در اولویت قرار داده بودند و می‌خواستند با متدهای نوین آهنگسازی، به مخاطبانی که تعلقات ویژه‌ای به موسیقی سنتی داشتند، خوراکی به‌روز از جنس پاپ بدهند. شهبازیان در آن سال‌ها یکی از معدود پیشکسوتانی بود که با چندین خواننده جوان با این مختصات کمک کرد؛ محمد اصفهانی، حسین زمان و ناصر عبداللهی از جمله این خوانندگان بودند.
شهبازیان در دهه ۷۰، در شورای موسیقی صداوسیما حضور داشت یعنی دورانی که تلویزیون، حمایتی تمام‌قد از تمام گونه‌های موسیقی ولو پاپ آن سال‌ها انجام داد. حمایتی که در تاریخ ۴۶ ساله حیات پس از انقلاب هرگز مشاهده نشد. شهبازیان در نوک این هرم قرار داشت و علیرغم میدان‌داری در حوزه ساخت آهنگ و تنظیم و مشاوره، جریان‌سازی نوینی را در حوزه اشاعه موسیقی به انجام رساند.
این مداومت موسیقایی شهبازیان که بر مدار آهنگسازی، تنظیم و حضور در گونه‌های فیلم و سریال و ارکستر سمفونیک بود، از دهه دوم زندگی‌اش آغاز و تا زمان درگذشتش ادامه داشت. او در تمام حدود ۷ دهه فعالیت حرفه‌ای، در خدمت به تمام ارکان و گونه‌های موسیقی قدم برداشت و از این حیث به رکوردی رسید که هیچ‌یک از آهنگسازان همتراز و پیشکسوت نتوانستند به آن دست یابند.

از خانه موسیقی ایران، مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد فریدون شهبازیان موسیقیدان، آهنگساز و رهبر ارکستر، دوشنبه (۲۴ دی ماه) ساعت ۹:۳۰ از مقابل تالار وحدت به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا(س) برگزار می‌شود.

این هنرمند امروز-شنبه-۲۲ دی ماه- به دلیل مشکلات حاد تنفسی دار فانی را وداع گفت.

به اشتراک بگذارید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پست های مرتبط