به گزارش خرد و فرهنگ، رونمایی از ۲ تخته فرش ۵۰۰ ساله عهد صفویان در تالار پازیریک موزه فرش ایران که قدمت آنها به عهد صفویان می رسد و تاکنون در معرض دید عموم قرار نگرفته اند؛ می تواند بهترین اتفاق برای هنر دوستان و علاقه مندان به اصالت و فرهنگ و هویت ایرانی باشد؛ به ویژه در روزهایی که دوران شکوفایی کارگاه های فرش دستبافت ایرانی و صادرات آن رو به افول است و ارزش صادرات فرش دستباف ایرانی از بیش از سالانه ۲ میلیارد دلار سال ۱۳۷۳ به سالانه ۴۰ میلیون دلار در زمان حاضر افت کرده و فرشهای هندی و چینی و پاکستانی بازار جهانی را تصاحب کرده است!
امروز رونمایی از فرش های عهد صفویان یادآوری می کند که در قرن ها پیش در صنعت قالی بافی چه جایگاهی داشتیم و اکنون در کدام نقطه از تاریخ ایستاده ایم.
کارشناسان و تاجران و صادرکنندگان فرش علت را در وام های بانکی می دانند و می گویند که به کارگاه های این کشورها وام های بانکی با سود کم تعلق می گیرد؛ پیش از آنکه بافتن فرش به پایان برسد.
با این اوصاف بدیهی است که آنها به قدر کفایت در طول زمان بافندگی پول دارند و به همین دلیل است که فرش هایشان را به قیمت یک سوم فرش های ایرانی به فروش می رسانند و سراسر جهان را تصاحب کرده اند.
امید است تا با نگاهی مسئولانه تر و راهکارهایی مناسب که می تواند بهره مندی از تجربه و دانش کارشناسان این هنر اصیل ایرانی باشد، بار دیگر شاهد روزهای اوج قالی بافی باشیم و به دوران طلایی هنر در عهد صفویان نزدیک شویم.
مینیمال ترین عبادتگاه جهان
اندکی پس از ورود به محوطه حیاط موزه طراحی مکعبی شکلی نظرت را جلب می کند؛ با دو گالش مسی که درست در بدو ورود به فضا روی زمین میخکوب شده است.
اینجا به عبارتی نمازخانه موزه محسوب می شود؛ سقف ندارد و مکعبی شکل است و دورنمایش هم بی شباهت به خانه کعبه نیست.
در و پیکر هم ندارد و همه چیز آزاد و رهاست؛ فضای داخلی اش شبیه به لابیرنت ( تو درتو) می ماند؛ مکعب در مکعبی است که میانشان شکاف دارد.
از آخرین شکاف که می گذری و به مکعب آخر می رسی؛ می بینی اندکی متمایل به قبله شده؛ آن وقت است که ناخودآگاه سرت رو به آسمان می رود.
طرح موزه از “کامران دیبا” است که موزه هنرهای معاصر را هم طراحی کرده است.طراحی بی نظیر و خاصی دارد و بی دلیل نیست که آن را مینیمال ترین( ساده گرایی) عبادتگاه جهان می دانند.
” دیبا ” درباره این مکان گفته که نمازخانه از عناصر جالب به کار رفته در فضای موزه است و به قول یکی از معماران عرب خالص ترین و ساده ترین فرم مسجد است.
فرم نمای بیرونی این سازه شبیه به دار قالی طراحی شده و طرحی سایه و روشن بر روی دیوار های خارجی دارد که باعث کاهش تاثیر تابش آفتاب در گرمای تابستان می شود تا دمای داخلی ساختمان را خنک نگه دارد.
این موزه را شاهکاری در معماری می دانند که توسط معمار معروف استاد “عبدالعزیز فرمانفرمائیان” ساخته شده است. او بناهای شاخص دیگری را هم در تهران از جمله کاخ نیاوران طراحی کرده است.
سفر در تاریخی چند صد ساله
به محض ورود به ساختمان اصلی موزه نخ خامه و رنگ و دار قالی تو را به سمت تک تک شاهکارهای قالی بافی هدایت می کند.
اینجا احساسی جز قدم گذاشتن در تاریخی چند صد ساله را نداری؛ انگار در دلِ تاریخ قدم گذاشتی و غبار زمان روی شانه ات نشسته و خیال تکاندنش را هم نداری.
یک نفر با صدای بلند چند بازدید کننده را با خودش همراه کرده و درباره اصالت قالی ها و قصه هایش توضیح می دهد.
نیروی مردمی است و تاریخ خوانده و علاقمند است به این قالی های با اصل و نسب و البته مسلط است به هویت دست بافته ها.
شاهکار استاد علی خدادادی
جزو نخستین فرش های آویخته شده به دیوار موزه فرش “بوستان” است.
شاهکار دست استاد “علی خدادادی” که ۷ سال از زندگی اش را صرف خلق این اثر به غایت زیبا کرده است. فرش برجسته ای که هنوز نتوانسته اند قیمتی برایش تعیین کنند.
استاد با قیچی زنی و پرداخت و نقش برجسته های گل و آهویی که گویی جان دارند، نخستین قالی برجسته دنیا را آفریده؛ همچون مجسمه سازی که از تراشیدن سنگ اثرش خلق می کند و به آن روح می دهد.اثری که باعث حیرت همگان می شود.. این فرش ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار گره و بیش از ۲۰ رنگ ثابت دارد.
تکه فرش زربفت باغی
یک چهارم قالی طرح “باغی” عهد “شاه عباس” هم در فضایی دیگر از موزه خودنمایی می کند.
زربفت است و تکه پاره هاش در موزه های دیگر جهان از وطن به دور مانده اند و امید است تا شاید روزی به میهن بازگردند.
اوج شکوفایی هنر قالی بافی در عهد صفویان است و این فرش ها از کارگاه های فرش بافی دربار به یادگار مانده اند؛ تنها دوره ای که در ایران کارگاه های فرش بافی ما درباری بوده است!
شاه طهماسب و شاه اسماعیل علاقه وافری به فرش بافی داشتند و در عهد شاه عباس صفوی این هنر به اوج خود می رسد و فرش های ابریشم و نقره و طلا یادگار آن دوران اند و البته اوج زیبایی در تخته فرش ۵۰۰ ساله عهد شاه عباس است که به تازگی رونمایی شده و تا پایان دی ماه می شود آن را تماشا کرد. نقش و نگارهای به غایت زیبا و هنری که هنوز بعد ۵۰۰ سال زندگی را به یاد ما می آورد.
آخرین نظرات: