شرحی بر جنجالی ترین اثر هنری جهان

شرحی بر جنجالی ترین اثر هنری جهان

مونالیزا مشهورترین تابلوی نقاشی در جهان است. تابلویی ارزشمند که بیشتر مردم دنیا در هر جایگاه اجتماعی و حرفه ای آن را می شناسند.

شاید از این تابلو بتوان به عنوان پر حاشیه ترین تابلو جهان یاد کرد چرا که از یک سو هنوز رمز و رازهای این نقاشی در پرده ای از ابهام است و تلاش برای رمز گشایشی این چهره توسط کارشناسان و دانشمندان ادامه دارد و از سوی دیگر هر چند وقت یک بار این تابلو هدف حمله قرار می گیرد.

مونالیزا کیست ؟

تابلو مونالیزا پرتره “مونا لیزا دل جوکوندو” همسر یک تاجر فلورانسی است که لئوناردو داوینچی در دوره رنسانس به تصویر کشیده است.

“مونا” مخفف مدونا و اصطلاحی است که در عصر رنسانس برای احترام به زنان استفاده می شده؛ لئوناردو در همان مقطع زمانی پیشنهاد کشیدن پرتره ای از “ایزابلا دِسته ” مانتوایی که یکی از زنان برجسته عصر رنسانس ایتالیا به حساب می آمده را نمی پذیرد اما کشیدن پرتره از لیزا که زنی از طبقه متوسط فلورانس بوده را قبول می کند که دلیل این انتخاب مشخص نیست.

شاید داوینچی در همان وهله اول ارتباط روحی عمیقی با آن زن برقرار کرده تا اندازه ای که پرتره را طی سالها با لایه های متفاوتی از رنگ و چرخش قلم­مو و تکنیک ارتقا داده است. چرا که این نگاه و لبخند فارق از همه نگاه ها و لبخندهای دنیا به شکل عجیبی رمز آلود است.

مونالیزا خود داوینچی است!

روایت های متفاوتی از این تابلو موجود است و صاحبنظران هنوز به نظر واحد و یکسانی درباره این تابلو نرسیده اند.

تابلویی که بیش از ۵۰۰ سال از عمرش می گذرد، روی چوب صنوبر و با رنگ و روغن کار شده و تکنیک دیگری هم دارد به نام تضاد نور و سایه؛  بازی زیبا نور و سایه در عمق نگاه و لبخندش، این اثر را به زیباترین و منحصر به فرد ترین تابلو دنیا تبدیل کرده است.

شاید استفاده از لایه های رنگ در فواصل زمانی مختلف باعث شده تا عده ای به این باورند برسند که داوینچی خواسته این تابلو را در طی سال ها به کمال برساند.

حتی در چشمان مونالیزا حروف اول نام داوینچی هم کشف شده که شاید امضایی متفاوت از این هنرمند است.

زیگموند فروید روانشناس معروف اتریشی این اثر را زاییده ناخوداگاه داوینچی از چهره مادرش کاترینا و انعکاس لبخندش می داند. بعضی هم معتقدند که او مریم مجدلیه است؛ شاید هم داوینچی خواسته بخش تاریک و روشن وجودِ خود را در این نقاشی به تصویر بکشد و همین چالش باعث سحرآمیز بودن این نقاشی شده است.

بعضی کارشناسان هم معتقدند که در اصل این تصویرِ خود داوینچی است که در چهره زنی پنهان شده است؛ شاید هم تقابل نیروی خیر و شر است.

شاید با دقت به تصویر و نگاهی دوباره بتوانیم صحت هر کدام از این روایت ها را دریابیم و بی دلیل نیست که این تابلو رمز آلود ترین اثر هنری جهان است و خدا می داند که تا چه زمان روایت ها و تفسیرها و کشفیات علمی درباره این تابلو ادامه داشته باشد.

سفر مونالیزا به شهرهای مهم دنیا

مونالیزا متعلق به مردم فرانسه است و به دلیل اینکه ارزشمندترین اثر هنری جهان است قیمت ندارد. یعنی کارشناسان نمی توانند برای این گنج قیمتی را تعیین کنند، اما سالانه میلیون ها دلار درآمد زایی برای فرانسه دارد و بی شک کمتر کسی است که به پاریس سفر کند و مونالیزا را نبیند.

برای سفر مونالیزا به چند شهر مهم دنیا موافقت می شود و این نقاشی بینظیر به نیویورک، واشینگتن، مسکو و توکیو سفر کرده و با دوستدارانش دیدار می کند. هر چند علاقمندان به این نقاشی برایش گل و نامه به لوور هم می فرستند.

در توکیو حدود دو میلیون نفر از مونالیزا بازدید می کنند و هدیه دولت ژاپن به لوور شیشه ای ضد گلوله برای محافظت از این اثر هنری است.

ششمین حمله به مونالیزا ناکام ماند

تا به امروز مونالیزا ۶ بار هدف حمله و سرقت قرار گرفته است.  افرادی که معترض به تغییرات اقلیمی هستند و به نوعی از فعالان مدنی به حساب می آیند زورشان به مشهورترین نقاشی دنیا رسیده است. افرادی که هیچ راهکار و طرحی برای رهایی از معضلات زیست محیطی ندارند و به این گونه در جهان جیغ می کشند .

در سال ۱۹۱۱ مونالیزا به سرقت رفت؛ هر چند تا آن تاریخ تابلو مشهوری نبود و سرقت آن توسط کارمندان موزه باعث شناخته شدن این نقاشی شد.

در سال ۱۹۵۶ به مونالیزا دوبار حمله شد. مردی که خواست به اثر آسیب بزند؛ موفق نبود و دیگری مرد بولیویایی که تکه سنگی به سمت تابلو پرتاب کرد؛ هر چند نقاشی پشت شیشه نگهداری می شد اما پرتاب سنگ آسیبی جزیی در رنگ را به بار آورد که مرمت شد.

درسال ۱۹۷۴ در توکیو هدف حمله قرار گرفت. زنی که روی ویلچر بود در اعتراض به شرایط موزه برای معلولان اسپری قرمز به نقاشی پاشید که باز هم محافظ شیشه ای این اثر را نجات داد.

درسال ۲۰۰۹ زنی روس به سمت مونالیزا فنجانی پرت کرد که باز هم شیشه به داد اثر رسید.

درسال۲۰۲۲ با کیک به مونالیزا حمله شد. مردی که لباس زنانه پوشیده بود به شیشه محافظ نقاشی کیک مالید و به تازگی درسال ۲۰۲۴ دو فعال محیط زیستی معترض به تغییرات اقلیمی، سوپ قرمزرنگی را به تابلوی نقاشی پاشیدند. این دو معترض خواستار حق “غذای سالم و پایدار” شد‌ند.